wat is theofictie?
introductie (filmpje!)

introduction (movie!) In English
veel gestelde vragen

materialen
module 16/18 jaar

meer lezen
artikelen
articles In English

reageer
reacties studenten
reacties docenten
contact

Theofictie, mág dat wel?

een verkennend onderzoek naar mogelijke levensbeschouwelijke bezwaren tegen een theofictie-project

1 2 3 4 5

3. Theofictie kans of fictie
‘Het doel heiligt de middelen’ lijkt me gezien de doelen van een theofictie-project niet een passende stelling. Om te onderzoeken of theofictie op grote bezwaren stuit vanuit levensbeschouwelijk oogpunt heb ik gesproken met vertegenwoordigers van vijf grote levensbeschouwingen: Het Jodendom, Christendom, Islam, Hindoeïsme en Boeddhisme. Het Humanisme, dat zeker in het rijtje grote levensbeschouwingen thuishoort en die ook een plaats hoort te hebben in de te bestuderen levensbeschouwingen in een theofictie-project, heb ik niet in deze gesprekkenronde meegenomen. Ik ben ervan overtuigd dat het Humanisme in de persoon van de onderzoeker al voldoende in dit verhaal vertegenwoordigd is. Vanuit het Humanisme kan ik mij geen bezwaren voorstellen vanuit dogma’s, heilige boeken of absolute leerstellingen, omdat het Humanisme deze niet heeft.

De mening van de boeddhist was in lijn met wat ik van een humanist zou verwachten: “Zo’n project past heel goed bij het boeddhisme, het kennis verwerven en onderzoeken, het ontwikkelen van waarden zijn heel belangrijk. Ik kan me geen stroming in het Boeddhisme bedenken die hier bedenkingen bij zou hebben.” Als levensbeschouwing waar goden geen belangrijke plaats innemen ligt het Boeddhisme ook dichter bij het Humanisme dan de andere levensbeschouwingen, in ieder geval ten aanzien van het gezag van of de eerbied voor een god. “Goden, je hebt er niets aan, ze kunnen je geen geluk brengen, ze doen er niet toe” zei mijn boeddhistische gesprekspartner.

Ook de moslima had geen bezwaren: “Er is niks tegen het bestuderen van andere geloven, een moslim moet ook geloven in de Torah en de Bijbel, want ‘voor de mensen van de Boeken is er een beloning in het hiernamaals’. Er is niks tegen, het is iets dat moet kunnen in deze maatschappij, iets waarnaar we moeten streven. Er zullen moslims zijn die zullen zeggen “dit is het ware geloof”, maar ik zie er geen probleem mee.”

Voor de hindoe die ik sprak is het vooral belangrijk hóe overgebracht wordt dát het Hindoeïsme bestaat en wat het inhoudt. Als dát op integere wijze gebeurt is er niets tegen een theofictie-project. Ook de joodse  contactpersoon noemde het belang van de wijze van overbrengen van wat het Jodendom inhoudt. ”Het is ‘fictie’, tegen een fictie zijn geen bezwaren in te brengen”, zei ze over een theofictie-project.

Vanuit het Christendom is de aarzeling over theofictie het grootst, “Het Christendom is een exclusieve godsdienst. ‘Ik ben de weg, de waarheid en het leven’, er is geen andere weg naar de hemel. Voor orthodox christelijke kinderen in de klas geldt: zodra je je bezighoudt met iets buiten het Christendom dan is dat heidendom, en niet aan te bevelen.” Ook voor de christelijke contactpersoon is het belangrijk hoe het gepresenteerd wordt, maar hij heeft het dan niet over de manier waarop het Christendom naar voren gebracht wordt maar het theofictie-project: “ (…) het woord zegt het al het is theofíctie, je moet er niet teveel achter zoeken. Als leerdoel zou je daaraan mee kunnen doen.”

Cruciaal lijkt dat het woord ‘theofictie’ duidelijk uitdrukt dat het om fictie gaat, verschillende mensen kwamen uit zichzelf met dát argument: het is fictie, daartegen is geen bezwaar. Dat alle levensbeschouwingen op een integere wijze naar voren gebracht moeten worden in een theofictie-project staat buiten kijf. Conclusie uit deze eerste gesprekken om te onderzoeken of een theofictie-project werkelijkheid kan worden of een fictie zal blijven is positief: er zijn geen onoverkomelijke bezwaren van levensbeschouwelijke aard, bij het nader invullen van het project moet zorgvuldig worden omgegaan met de manier waarop de verschillende levensbeschouwingen gepresenteerd worden en moet duidelijk zijn dat theofictie een fictie is.

1 2 3 4 5